ETYCZNE ASPEKTY UPOWSZECHNIANIA POGLĄDÓW NIENAUKOWYCH

KOMITET ETYKI W NAUCE POLSKIEJ AKADEMII NAUK
Stanowisko 1/2020 z dnia 24 lutego 2020 r.
PEŁNY TEKST
Fragment
Szkody powodowane przez propagowanie pseudonaukowych poglądów i opinii, dyskredytowanie nauki lub zastępowanie w świadomości społecznej poglądów i opinii naukowych pseudonaukowymi bądź antynaukowymi, mają wiele wymiarów i negatywnych skutków. Do najważniejszych należą:
  • Erozja zaufania do nauki i ludzi nauki: Warunkiem koniecznym społecznej akceptacji prowadzenia badań naukowych jest przekonanie szerokich kręgów społeczeństwa o tym, że badacze i badaczki poszukują prawdy i rzetelnej wiedzy. Kluczowym elementem tego przekonania jest zrozumienie, jakie są granice wiedzy naukowej i umiejętność dostrzegania różnicy między brakiem dowodu na coś a dowodem braku czegoś.
  • Wadliwe funkcjonowanie instytucji publicznych, w tym wymiaru sprawiedliwości, i erozja zaufania do nich: Korzystanie z pseudoekspertów tam, gdzie gra toczy się o prawa i wolności jednostek, ich dobre imię i szanse życiowe.
  • Błędy i krótkowzroczność w planowaniu i politykach publicznych: Decyzje władz publicznych oparte na pseudowiedzy prowadzą do autentycznych szkód dla obywatelek i obywateli oraz strat w zasobach społecznych.
  • Błędy i zaniedbania w edukacji: Działania edukacyjne oparte na opiniach i poglądach niemających podstaw naukowych prowadzą do, możliwych do uniknięcia, błędnych decyzji jednostek oraz braku umiejętności uczestniczenia w życiu społeczeństwa demokratycznego.
  • Szkody ponoszone przez użytkowników ochrony zdrowia: Zaniedbywanie korzystania ze skutecznych metod leczniczych prowadzi do strat na zdrowiu użytkowników ochrony zdrowia oraz innych osób i w zasobach, które nie zostają wykorzystane w skuteczny sposób, a także do dających się uniknąć sporów i roszczeń cywilnoprawnych.
  • Podejmowanie błędnych decyzji w działaniach gospodarczych: Opieranie stanowisk i decyzji gospodarczych na niesprawdzonych koncepcjach i teoriach może prowadzić do strat ekonomicznych dla jednostek, zbiorowości i instytucji publicznych.