PROBLEMATYKA HIV/AIDS

Mimo, że na AIDS umiera mniej osób niż w poprzednim wieku, m.in. dzięki lekom antyretrowirusowym, to liczba zakażonych HIV na świecie jest obecnie relatywnie wysoka i wynosi ok. 38 mln. osób, a grupą największego ryzyka pozostają młodzi ludzie do 24 roku życia. W samym 2019 roku zakażenie wirusem HIV rozpoznano u ok. 1,7 mln osób. Chociaż Krajowe Centrum ds. AIDS podaje, że w Polsce, od początku epidemii w 1985 roku do 31 grudnia 2020 roku zdiagnozowano 26 486 osób żyjących z HIV, natomiast szacuje się, że zakażonych może być nawet 35000 osób.

Pomimo wielu kampanii, które skupiają się na szerzeniu świadomości o niebezpieczeństwach, jakie może wiązać się z prowadzeniem aktywnego życia seksualnego (n.p, Wróć bez HIV, 2009; Wiedza ratuje życie; 2011), szacuje się, liczba osób zakażonych rośnie co roku o ok. 13% i aż 70% ludzi żyjących w Polsce z wirusem HIV nie jest tego świadoma. Dane te stawiają Polskę powyżej średniej europejskiej. Są to tym bardziej alarmujące dane, że Polska ma również jeden z najniższych współczynników wykonanych badań w kierunku zakażenia HIV (9.3 osoby na 100000 mieszkańców). Co ciekawe, jak pokazują wyniki badań przeprowadzonych przez profesor Woynarowską w latach 1990, 1994 i 1998 oraz profesora Izdebskiego w latach 1997, 2001 i 2005 stan wiedzy na temat HIV/AIDS wśród młodych ludzi w wieku 15-17 stopniowo wzrasta. Fakt ten sprawia, że ​​nasuwa się istotne pytanie: jeżeli młodzi ludzie są świadomi ryzyka zakażenia wirusem HIV, z jakich powodów rezygnują ze stosowania prezerwatyw? Pytanie to odnosi się również do innych infekcji i chorób przenoszonych drogą płciową, choć w tym przypadku świadomość zakażenia i stan wiedzy polskiej młodzieży jest niższy niż ten dotyczący HIV/AIDS, co czyni go ciągle alarmująco niedostatecznym. Więcej niż 10% młodych ludzi nie używa żadnej formy zabezpieczenia. a ‘wiedza’, którą posiadają opiera się na błędnych założeniach, choćby takich, że nie można zajść w ciążę w trakcie pierwszego stosunku.

HIV a AIDS

HIV i AIDS nie są pojęciami tożsamymi, tzn. HIV (Human Immunodeficiency Virus) to ludzki wirus niedoboru odporności. Jest to wirus, który atakuje limfocyty CD4, które są rodzajem leukocytów (białych krwinek) – w dużym skrócie odpowiedzialnych za nasz układ odpornościowy. Po zakażeniu wirusem HIV u części osób występuje tzw. Ostra choroba retrowirusowa może pojawić się od 3 do 6 tygodni po zakażeniu. Przypomina ona grypę, która jednak mija zwykle po ok. 2 tygodniach. Potem mówimy o okresie bezobjawowym, który może trwać nawet do 10 lat. W tym czasie jednak dochodzi do namnażania się wirusa i spadku limfocytów CD4, a z czasem do pojawienie się tzw. Zakażeń oportunistycznych, czyli charakterystycznych dla osób, które mają obniżoną odporność. Między innymi na ich podstawie możemy rozpoznać AIDS, czyli (acquired immunodeficiency syndrome lub acquired immune deficiency syndrome), zespół nabytego niedoboru odporności.

JAK MOŻE DOJŚĆ DO ZAKAŻENIA WIRUSEM HIV?

Żeby doszło do zakażenia materiał zakaźny (krew, sperma, preejakulat, wydzielina pochwy czy mleko matki) musi wejść w kontakt uszkodzoną skórą lub błoną śluzową pochwy, odbytu, penisa lub jamy ustnej czasem nawet oka. Do zakażenia może także dojść tzw. drogą wertykalną, czyli osoba w ciąży może zakazić swoje dziecko przy porodzie, bądź w trakcie karmienia piersią. Nie można zakazić się wirusem przez kontakt ze śliną, potem, łzami, czy moczem o ile nie ma w nich krwi. Nie zakazimy się podając osobie zakażonej rękę, przytulając ją czy korzystając ze wspólnej toalety czy np. garnków i sztućców.

Profilaktyka zgodna z rekomendacjami WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) obejmuje m.in.

– stosowanie prezerwatyw

– profilaktykę przedekspozycyjną, czyli tzw. PreP. Osoba nie zakażona wirusem, w celu profilaktycznym, może przyjmować tabletki  przeciwretrowirusowe (kombinacja dwóch leków – tenofowiru i emtrycytabiny) przed seksem i po seksie.

– leczenie jako profilaktykę, z ang. TASP ( Treatment as Prevention). Czyli przyjmowanie leków antyretrowirusowych przez osoby już zakażone HIV. Co to oznacza?

N=N czyli NIEWYKRYWALNY=NIEZAKAŹNY

Co prawda nie ma jeszcze leku, który byłby w stanie trwale pozbyć się wirusa z organizmu osoby, u której doszło do zakażenia, jednak  nie znaczy to, że nie są one poddawane leczeniu. Przyjmowane regularnie leki antyretrowirusowe pozwalają na zmniejszenie ilości wirusa we krwi (tzw. wiremii), przez co zakażona osoba nie tylko może żyć całkiem normalnie i wieść szczęśliwe i długie życie, a nawet urodzić zdrowe dziecko, ale także przy nie wykrywalnej wiremii, sama nie będzie zakaźna.

Warto także nadmienić, że nierzadko można się spotkać z następującymi stwierdzeniami:

–  „Mnie HIV nie dotyczy, bo mój partner się badał”

Niestety, albo stety, wynik testu partnera świadczy tylko i wyłącznie o jego statusie serologicznym.

– „Jesteśmy ze sobą sto lat, nas to nie dotyczy”

Zakładając, że jesteście sobie wierni, to czy nie mieliście wcześniej innych partnerów seksualnych?

–  „…ale ja uprawiałam_em seks tylko w stałych związkach”

To nie ma znaczenia, HIV nie ocenia relacji.

– „…ale przecież nie miałam_em aż tak wielu partnerów_ek”

Przepraszam za porównanie, ale z zakażeniem bywa jak z ciąża, możesz starać się pół życia i nic, możesz za nic jej nie chcieć, a tu wpadka.

-„…ale osoby z którymi miałam intymne kontakty były porządne”

A co to w ogóle znaczy? Pamiętajmy, ze HIV jest bardzo demokratycznym wirusem

Reasumując nie sposób przecenić istoty działań profilaktycznych, w tym informacji przekazywanych w ramach edukacji seksualnej oraz wagi testowania się w kierunku obecności wirusa HIV. Naprawdę warto zrobić sobie test jeśli współżyło się w przeszłości bez zabezpieczenia. Nie powinno się także wstydzić poprosić o zrobienie takiego testu przyszłego partnera czy przyszłej partnerki seksualnej.  Pamiętajmy jednak, że w przypadku niezabezpieczonych kontaktów seksualnych oprócz HIV/AIDS musimy być świadomi również innych infekcji i chorób przenoszonych drogą płciową (z ang. STI’s albo STD’s)!

Testy na obecność wirusa HIV można wykonać bezpłatnie i anonimowo w tzw. Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD), które są w większości /większych/ miast wojewódzkich w Polsce. Test najwcześniej można wykonać 15 dnia po ekspozycji, czyli od potencjalnego zakażenia, bądź niezabezpieczonego kontaktu seksualnego, a w celu pewnego wykluczenia zakażenia test należy powtórzyć po 6 tygodniach.

Pełna lista PKD znajduje się na stronie Krajowego Centrum ds. AIDS: https://aids.gov.pl/pkd/  gdzie można także znaleźć odpowiedzi na wszelkie pytania dotyczące HIV/AIDS.

To co, idziemy na test?

Więcej informacji znajdziemy na poniższych stronach:

KONTAKT Z AUTORKĄ TEKSTU: dr Marysia Woźniak